[6,0] M- TULLI CICERONIS EPISTULARUM AD ATTICUM LIBER SEXTUS. [6,1] I. Scr- Laodiceae VI K- Mart. a- 704 (50). CICERO ATTICO SAL. Accepi tuas litteras a- d- quintum terminalia Laodiceae; quas legi libentissime plenissimas amoris, humanitatis, offici, diligentiae. Iis igitur respondebo g-chrusea g-chalkeion (sic enim postulas) nec g-oikonomian meam instituam, sed ordinem conseruabo tuum. recentissimas a Cybistris te meas litteras habere ais a- d- XI Kalendas Octobris datas et scire uis tuas ego quas acceperim. omnis fere quas commemoras, praeter eas quas scribis Lentuli pueris et Equotutico et Brundisio datas. qua re non oichetai tua industria quod uereris sed praeclare ponitur, si quidem id egisti ut ego delectarer. nam nulla re sum delectatus magis. 2. quod meam g-bathuteta in Appio tibi, liberalitatem etiam in Bruto probo, uehementer gaudeo; ac putaram paulo secus. Appius enim ad me ex itinere bis terue hupomempsimoirous litteras miserat quod quaedam a se constituta rescinderem. Vt si medicus, cum aegrotus alii medico traditus sit, irasci uelit ei medico qui sibi successerit si quae ipse in curando constituerit mutet ille, sic Appius, cum ex aphaireseos prouinciam curarit, sanguinem miserit, quicquid potuit detraxerit, mihi tradiderit enectam, prosanatrephomenen eam a me non libenter uidet sed modo suscenset, modo gratias agit. nihil enim a me fit cum ulla illius contumelia; tantum modo dissimilitudo meae rationis offendit hominem. quid enim potest esse tam dissimile quam illo imperante exhaustam esse sumptibus et iacturis prouinciam, nobis eam obtinentibus nummum nullum esse erogatum nec priuatim nec publice? quid dicam de illius praefectis, comitibus, legatis etiam? de rapinis, de libidinibus, de contumeliis? nunc autem domus me hercule nulla tanto consilio aut tanta disciplina gubernatur aut tam modesta est quam nostra tota prouincia- haec non nulli amici Appi ridicule interpretantur qui me idcirco putent bene audire uelle ut ille male audiat, et recte facere non meae laudis sed illius contumeliae causa- sin Appius, ut Bruti litterae quas ad te misit significabant, gratias nobis agit non moleste fero, sed tamen eo ipso die quo haec ante lucem scribebam, cogitabam eius multa inique constituta et acta tollere. 3. nunc uenio ad Brutum quem ego omni studio te auctore sum complexus, quem etiam amare coeperam; sed ilico me reuocaui, ne te offenderem. noli enim putare me quicquam maluisse quam ut mandatis satis facerem nec ulla de re plus laborasse. mandatorum autem mihi libellum dedit, isdemque de rebus tu mecum egeras. omnia sum diligentissime persecutus. primum ab Ariobarzane sic contendi ut talenta quae mihi pollicebatur illi daret. quoad mecum rex fuit, perbono loco res erat; post a Pompei procuratoribus sescentis premi coeptus est. Pompeius autem quom ob ceteras causas plus potest unus quam ceteri omnes, tum quod putatur ad bellum Parthicum esse uenturus. ei tamen sic nunc soluitur, tricesimo quoque die talenta Attica XXXIII et hoc ex tributis. nec inde satis efficitur in usuram menstruam. sed Gnaeus noster clementer id fert; sorte caret, usura nec ea solida contentus est. Alii neque soluit cuiquam nec potest soluere; nullum enim aerarium, nullum uectigal habet. Appi instituto tributa imperat. ea uix in faenus Pompei quod satis sit efficiunt. amici regis duo tresue perdiuites sunt sed ii suum tam diligenter tenent quam ego aut tu. equidem non desino tamen per litteras rogare, suadere, accusare regem. 4. Deiotarus etiam mihi narrauit se ad eum legatos misisse de re Bruti; eos sibi responsum rettulisse illum non habere. et me hercule ego ita iudico, nihil illo regno spoliatius, nihil rege egentius. itaque aut tutela cogito me abdicare aut ut pro Glabrione Scaeuola faenus et impendium recusare. ego tamen quas per te Bruto promiseram praefecturas, M- Scaptio, L- Gauio, qui in regno rem Bruti procurabant, detuli; nec enim in prouincia mea negotiabantur. tu autem meministi nos sic agere ut quot uellet praefecturas sumeret, dum ne negotiatori. itaque duas ei praeterea dederam. sed ii quibus petierat de prouincia decesserant. 5. nunc cognosce de Salaminiis, quod uideo tibi etiam nouum accidisse tamquam mihi. numquam enim ex illo audiui illam pecuniam esse suam; quin etiam libellum ipsius habeo, in quo est, 'Salaminii pecuniam debent M- Scaptio et P- Matinio, familiaribus meis.' Eos mihi commendat; adscribit etiam et quasi calcar admouet intercessisse se pro iis magnam pecuniam. confeceram ut soluerent centesimis bienni ductis cum renouatione singulorum annorum. at Scaptius quaternas postulabat. metui, si impetrasset, ne tu ipse me amare desineres; nam ab edicto meo recessissem et ciuitatem in Catonis et in ipsius Bruti fide locatam meisque beneficiis ornatam funditus perdidissem. 6. atque hoc tempore ipso impingit mihi epistulam Scaptius Bruti rem illam suo periculo esse, quod nec mihi umquam Brutus dixerat nec tibi, etiam ut praefecturam Scaptio deferrem. id uero per te exceperamus negotiatori; quod si cuiquam, huic tamen non. fuerat enim praefectus Appio et quidem habuerat turmas equitum quibus inclusum in curia senatum Salamine obsederat, ut fame senatores quinque morerentur. itaque ego, quo die tetigi prouinciam, cum mihi Cyprii legati Ephesum obuiam uenissent, litteras misi ut equites ex insula statim decederent. his de causis credo Scaptium iniquius de me aliquid ad Brutum scripsisse. sed tamen hoc sum animo. si Brutus putabit me quaternas centesimas oportuisse decernere, cum tota prouincia singulas obseruarem itaque edixissem idque etiam acerbissimis faeneratoribus probaretur, si praefecturam negotiatori denegatam queretur, quod ego Torquato nostro in tuo Laenio, Pompeio ipsi in Sex. Statio negaui et iis probaui, si equites deductos moleste feret, accipiam equidem dolorem mihi illum irasci sed multo maiorem non esse eum talem qualem putassem. 7. illud quidem fatebitur Scaptius, me ius dicente sibi omnem pecuniam ex edicto meo auferendi potestatem fuisse. addo etiam illud quod uereor tibi ipsi ut probem. consistere usura debuit quae erat in edicto meo. deponere uolebant: impetraui a Salaminus ut silerent. ueniam illi quidem mihi dederunt, sed quid iis fiet, si huc Paulus uenerit? sed totum hoc Bruto dedi; qui de me ad te humanissimas litteras scripsit, ad me autem, etiam cum rogat aliquid, contumaciter, adroganter, g-akoinonoehtos solet scribere. tu autem uelim ad eum scribas de his rebus, ut sciam quo modo haec accipiat; facies enim me certiorem. atque haec superioribus litteris diligenter ad te per scripseram sed plane te intellegere uolui mihi non excidisse illud quod tu ad me quibusdam litteris scripsisses, si nihil aliud de hac prouincia nisi illius beneuolentiam deportassem, mihi id satis esse. sit sane, quoniam ita tu uis, sed tamen cum eo credo quod sine peccato meo fiat. igitur meo decreto soluta res Scaptio stat. quam id rectum sit tu iudicabis; ne ad Catonem quidem prouocabo. 8. sed noli me putare g-enkeleusmata illa tua abiecisse quae mihi in uisceribus haerent. flens mihi meam famam commendasti; quae epistula tua est in qua eius mentionem facias? itaque irascatur qui uolet; patiar. g-to g-gar g-eu g-met' g-emou praesertim cum sex libris tamquam praedibus me ipse obstrinxerim, quos tibi tam ualde probari gaudeo. E quibus unum historikon requiris de Cn- Flauio, Anni filio. ille uero ante decemuiros non fuit quippe qui aedilis curulis fuerit, qui magistratus multis annis post decemuiros institutus est. quid ergo profecit quod protulit fastos? occultatam putant quodam tempore istam tabulam, ut dies agendi peterentur a paucis. nec uero pauci sunt auctores Cn- Flauium scribam fastos protulisse actionesque composuisse, ne me hoc uel potius Africanum (is enim loquitur) commentum putes. g-ouk g-elathe g-se illud de gestu histrionis. tu sceleste suspicaris, ego g-aphelohs scripsi. de me imperatore scribis te ex Philotimi litteris cognosse; sed credo te, iam in Epiro cum esses, binas meas de omnibus rebus accepisse, unas a Pindenisso capto, alteras Laodicea, utrasque tuis pueris datas. quibus de rebus propter casum nauigandi per binos tabellarios misi Romam publice litteras. 10. de Tullia mea tibi adsentior scripsique ad eam et ad Terentiam mihi placere. tu enim ad me iam ante scripseras, 'ac uellem te in tuum ueterem gregem rettulisses.' correcta uero epistula Memmiana nihil negoti fuit; multo enim malo hunc a Pontidia quam illum a Seruilia- qua re adiunges Saufeium nostrum, hominem semper amantem mei, nunc credo eo magis quod debet etiam fratris Appi amorem erga me cum reliqua hereditate creuisse; qui declarauit quanti me faceret cum saepe tum in Bursa. ne tu me sollicitudine magna liberaris. 11. Furni exceptio mihi non placet; nec enim ego ullum aliud tempus timeo nisi quod ille solum excipit. sed scriberem ad te de hoc plura, si Romae esses. in Pompeio te spem omnem oti ponere non miror. ita res est remouendumque censeo illud 'dissimulantem.' sed enim oikonomia si perturbatior est, tibi adsignato. te enim sequor g-schediazonta. 12. Cicerones pueri amant inter se, exercentur, sed discunt, alter, uti dixit Isocrates in Ephoro et Theopompo, frenis eget, alter calcaribus. Quinto togam puram Liberalibus cogitabam dare; mandauit enim pater. ea sic obseruabo quasi intercalatum non sit. Dionysius mihi quidem in amoribus est; pueri autem aiunt eum furenter irasci; sed homo nec doctior nec sanctior fieri potest nec tui meique amantior. 13. Thermum, Silium uere audis laudari. ualde honeste se gerunt. adde M- Nonium, Bibulum, me, si uoles. iam Scrofa uellem haberet ubi posset; est enim lautum negotium. ceteri infirmant g-politeuma Catonis. Hortensio quod causam meam commendas ualde gratum. de Amiano spei nihil putat esse Dionysius. Terenti nullum uestigium adgnoui. Moeragenes certe periit. feci iter per eius possessionem in qua animal reliquum nullum est. haec non noram tum, cum Democrito tuo locutus sum. Rhosica uasa mandaui. sed heus tu! quid cogitas? in felicatis lancibus et splendidissimis canistris holusculis nos soles pascere; quid te in uasis fictilibus appositurum putem? g-Keras Phemio mandatum est; reperietur, modo aliquid illo dignum canat. 14. Parthicum bellum impendet. Cassius ineptas litteras misit, necdum Bibuli erant adlatae. quibus recitatis puto fore ut aliquando commoueatur senatus. equidem sum in magna animi perturbatione. si, ut opto, non prorogatur nostrum negotium, habeo Iunium et Quintilem in metu. esto; duos quidem mensis sustinebit Bibulus. quid illo fiet quem reliquero, praesertim si fratrem? quid me autem, si non tam cito decedo? Magna turba est. mihi tamen cum Deiotaro conuenit ut ille in meis castris esset cum suis copiis omnibus. habet autem cohortis quadringenarias nostra armatura xxx, equitum cic. cic.. erit ad sustentandum quoad Pompeius ueniat; qui litteris quas ad me mittit significat suum negotium illud fore. hiemant in nostra prouincia Parthi; exspectatur ipse Orodes. quid quaeris? aliquantum est negoti. de Bibuli edicto nihil noui praeter illam exceptionem de qua tu ad me scripseras nimis graui praeiudicio in ordinem nostrum.' ego tamen habeo g-isodunamousan sed tectiorem ex Q- Muci P- F-, edicto Asiatico, EXTRA QVAM SI ITA NEGOTIVM GESTVM EST VT EO STARI NON OPORTEAT EX FIDE BONA, multaque sum secutus Scaeuolae, in iis illud in quo sibi libertatem censent Graeci datam, ut Graeci inter se disceptent suis legibus. breue autem edictum est propter hanc meam diairesin quod duobus generibus edicendum putaui. quorum unum est prouinciale in quo est de rationibus ciuitatum, de aere alieno, de usura, de syngraphis, in eodem omnia de publicanis; alterum, quod sine edicto satis commode transigi non potest, de hereditatum possessionibus, de bonis possidendis, uendendis, magistris faciendis, quae ex edicto et postulari et fieri solent. Tertium de reliquo iure dicundo g-agraphon reliqui. dixi me de eo genere mea decreta ad edicta urbana accommodaturum. itaque curo et satis facio adhuc omnibus. Graeci uero exsultant quod peregrinis iudicibus utuntur. 'nugatoribus quidem' inquies. quid refert? tamen se g-autonomian adeptos putant. uestri enim credo grauis habent Turpionem sutorium et Vettium mancipem. 16. de publicanis quid agam uideris quaerere. habeo in deliciis, obsequor, uerbis laudo, orno; efficio ne cui molesti sint. g-To g-paradoxotaton, usuras eorum quas pactionibus adscripserant seruauit etiam Seruilius. ego sic. diem statuo satis laxam, quam ante si soluerint, dico me centesimas ducturum; si non soluerint, ex pactione. itaque et Graeci soluunt tolerabili faenore et publicanis res est gratissima, si illa iam habent pleno modio, uerborum honorem, inuitationem crebram. quid plura? sunt omnes ita mihi familiares ut se quisque maxime putet. sed tamen g-mehden g-autois—scis reliqua. 17. de statua Africani (g-oh g-pragmatohn g-asunklohstohn! sed me id ipsum delectauit in tuis litteris) ain tu? Scipio hic Metellus proauum suum nescit censorem non fuisse? atqui nihil habuit aliud inscriptum nisi cos ea statua quae ad Opis per te. posita in excelso est. in illa autem quae est ad g-poludeukous Herculem inscriptum est CONSVL; quam esse eiusdem status, amictus, anulus, imago ipsa declarat. at me hercule ego, cum in turma inauratarum equestrium quas hic Metellus in Capitolio posuit animaduertissem in Serapionis subscriptione Africani imaginem, erratum fabrile putaui, nunc uideo Metelli. 18. O g-anistorehsian turpem! nam illud de Flauio et fastis, si secus est, commune erratum est et tu belle g-ehporehsas et nos publicam prope opinionem secuti sumus, ut multa apud Graecos. quis enim non dixit g-eupolin g-ton g-tehs g-archaias ab Alcibiade nauigante in Siciliam deiectum esse in mare? redarguit Eratosthenes; adfert enim quas ille post id tempus fabulas docuerit. num idcirco Duris Samius, homo in historia diligens, quod cum multis errauit, inridetur? quis Zaleucum leges Locris scripsisse non dixit? num igitur iacet Theophrastus si id a Timaeo tuo familiari reprensum est? sed nescire proauum suum censorem non fuisse turpe est, praesertim cum post eum consulem nemo Cornelius illo uiuo censor fuerit. 19. quod de Philotimo et de solutione HS XXDC scribis, Philotimum circiter Kal- Ianuarias in Chersonesum audio uenisse. at mi ab eo nihil adhuc. reliqua mea Camillus scribit se accepisse. ea quae sint nescio et aueo scire. uerum haec posterius et coram fortasse commodius. 20. illud me, mi Attice, in extrema fere parte epistulae commouit; scribis enim sic, g-ti g-loipon; deinde me obsecras amantissime ne obliuiscar uigilare et ut animaduertam quae fiant. num quid de quo inaudisti? etsi nihil eius modi est . g-pollou g-ge g-kai g-dei. nec enim me fefellisset nec fallet. sed ista admonitio tua tam accurata nescio quid mihi significare uisa est. 21. de M- Octauio iterum iam tibi rescribo te illi probe respondisse; paulo uellem fidentius. nam Caelius libertum ad me misit et litteras accurate scriptas et de pantheris et. a ciuitatibus. rescripsi alterum me moleste ferre, si ego in tenebris laterem nec audiretur Romae nullum in mea prouincia nummum nisi in aes alienum erogari, docuique nec mihi conciliare pecuniam licere nec illi capere monuique eum quem plane diligo ut cum alios accusasset cautius uiueret; illud autem alterum alienum esse existimatione mea, Cibyratas imperio meo publice uenari. 22. Lepta tua epistula gaudio exsultat; etenim scripta belle est meque apud eum magna in gratia posuit. filiola tua gratum mihi fecit quod tibi diligenter mandauit ut mihi salutem adscriberes, gratum etiam Pilia, sed illa officiosius quod mihi quem iam pridem --- numquam uidit. igitur tu quoque salutem utrique adscribito. Litterarum datarum dies pr. Kal- Ianuar- suauem habuit recordationem clarissimi iuris iurandi quod ego non eram oblitus. Magnus enim praetextatus illo die fui. habes ad omnia- non, ut postulasti, g-chrusea g-chalkeiohn sed paria paribus respondimus. 23. ecce autem alia pusilla epistula quam non relinquam g-anantiphonehton. bene me hercule potuit Lucceius Tusculanum, nisi forte (solet enim) cum suo tibicine. et uelim scire qui sit eius status. Lentulum quidem nostrum praeter Tusculanum proscripsisse audio. cupio hos expeditos uidere, cupio etiam Sestium, adde sis Caelium; in quibus omnibus est g-aidesthen g-men g-anehasthai, g-deisan g-d' g-hypodechthai de Memmio restituendo ut Curio cogitet te audisse puto. de Egnati Sidicini nomine nec nulla nec magna spe sumus. Pinarium quem mihi commendas diligentissime Deiotarus curat grauiter aegrum. respondi etiam minori. 24. tu uelim dum ero Laodiceae, id est ad Idus Maias, quam saepissime mecum per litteras colloquare et cum Athenas ueneris (iam enim sciemus de rebus urbanis, de prouinciis, quae omnia in mensem Martium sunt conlata), utique ad me tabellarios mittas. et heus tu! genuarios. a Caesare per Herodem talenta Attica L extorsistis? in quo, ut audio, magnum odium Pompei suscepistis. putat enim suos nummos uos comedisse, Caesarem in nemore aedificando diligentiorem fore. haec ego ex P- Vedio, magno nebulone sed Pompei tamen familiari, audiui. hic Vedius mihi obuiam uenit cum duobus essedis et raeda equis iuncta et lectica et familia magna pro qua, si Curio legem pertulerit, HS centenos pendat necesse est. erat praeterea cynocephalus in essedo nec deerant onagri. numquam uidi hominem nequiorem. sed extremum audi. deuersatus est Laodiceae apud Pompeium Vindullum. lbi sua deposuit cum ad me profectus est. moritur interim Vindullus; quae res ad Magnum Pompeium pertinere putabatur. C- Vennonius domum Vindulli uenit. Cum omnia obsignaret, in Vedianas res incidit. in his inuentae sunt quinque imagunculae matronarum in quibus una sororis amici tui hominis 'bruti' qui hoc utatur et illius 'lepidi' qui haec tam neglegenter ferat. haec te uolui g-paristorehsai. sumus enim ambo belle curiosi. 26. Vnum etiam uelim cogites. audio Appium g-propulaion Eleusine facere. num inepti fuerimus si nos quoque Academiae fecerimus? 'puto' inquies. ergo id ipsum scribes ad me. equidem ualde ipsas Athenas amo. uolo esse aliquod monumentum; odi falsas inscriptiones statuarum alienarum. sed ut tibi placebit, faciesque me in quem diem Romana incidant mysteria certiorem et quo modo hiemaris. cura ut ualeas. post Leuctricam pugnam die septingentesimo sexagesimo quinto. [6,2] II. Scr- Laodiceae in- m- Mai- a- 704 (50). CICERO ATTICO SAL. Cum Philogenes libertus tuus Laodiceam ad me salutandi causa uenisset et se statim ad te nauigaturum esse diceret, has ei litteras dedi quibus ad eas rescripsi quas acceperam a Bruti tabellario. et respondebo primum postremae tuae paginae quae mihi magnae molestiae fuit quod ad te scriptum est a Cincio de Stati sermone; in quo hoc molestissimum est, Statium dicere a me quoque id consilium probari. autem? de isto hactenus dixerim, me uel plurima uincla tecum summae coniunctionis optare, etsi sunt amoris artissima; tantum abest ut ego ex eo quo astricti sumus laxari aliquid uelim. 2. illum autem multa de istis rebus asperius solete loqui saepe sum expertus, saepe etiam leniui iratum. id scire te arbitror. in hac autem peregrinatione militiaue nostra saepe incensum ira uidi, saepe placatum. quid ad Statium scripserit nescio. quicquid acturus de tali re fuit, scribendum tamen ad libertum non fuit. mihi autem erit maximae curae ne quid fiat secus quam uolumus quamque oportet. nec satis est in eius modi re se quemque praestare ac maximae partes istius offici sunt pueri Ciceronis siue iam adulescentis; quod quidem illum soleo hortari. ac mihi uidetur matrem ualde, ut debet, amare teque mirifice. sed est magnum illud quidem uerum tamen multiplex pueri ingenium; quo ego regendo habeo negoti satis. 3. quoniam respondi postremae tuae paginae prima mea, nunc ad primam reuertar tuam. Peloponnesias ciuitates omnis maritimas esse hominis non nequam sed etiam tuo iudicio probati Dicaearchi tabulis credidi. is multis nominibus in Trophoniana Chaeronis narratione Graecos in eo reprendit quod mare tantum secuti sint nec ullum in Peloponneso locum excipit. quom mihi auctor placeret (etenim erat g-historikotatos et uixerat in Peloponneso), admirabar tamen et uix adcredens communicaui cum Dionysio. atque is primo est commotus, deinde, quod de deo cum. isto Dicaearcho non minus bene existimabat quam tu de C- Vestorio, ego de M- Cluuio, non dubitabat quin ei crederemus. Arcadiae censebat esse Lepreon quoddam maritimum; Tenea autem et Aliphera et Tritia g-neoktista ei uidebantur, idque g-toh g-tohn g-neohn g-katalogoh confirmabat ubi mentio non fit istorum. itaque istum ego locum totidem uerbis a Dicaearcho transtuli. 'Phliasios' autem dici sciebam et ita fac ut habeas; nos quidem sic habemus. sed primo me g-analogia deceperat, g-Phlious, g-Opous, g-Sipous, quod g-Opountioi, g-Sipountioi. sed hoc continuo correximus. 4. laetari te nostra moderatione et continentia uideo. tum id magis faceres, si adesses. atque hoc foro quod egi ex Idibus Februarus Laodiceae ad Kal- Maias omnium dioecesium praeter Ciliciae mirabilia quaedam effecimus. ita multae ciuitates omni aere alieno liberatae, multae ualde leuatae sunt, omnes suis legibus et iudiciis usae g-autonomian adeptae reuixerunt. his ego duobus generibus facultatem ad se aere alieno liberandas aut leuandas dedi, uno quod omnino nullus in imperio meo sumptus factus est (nullum cum dico non loquor g-huperbolikohs), nullus inquam, ne terruncius quidem. 5. hac autem re incredibile est quantum ciuitates emerserint. accessit altera- mira erant in ciuitatibus ipsorum furta Graecorum quae magistratus sui fecerant. quaesiui ipse de iis qui annis decem proximis magistratum gesserant. aperte fatebantur. itaque sine ulla ignominia suis umeris pecunias populis rettulerunt. populi autem nullo gemitu publicanis quibus hoc ipso lustro nihil soluerant etiam superioris lustri reddiderunt. itaque publicanis in oculis sumus. 'gratis' inquis uiris. sensimus. iam cetera iuris dictio nec imperita et clemens cum admirabili facilitate; aditus autem ad me minime prouinciales; nihil per cubicularium; ante lucem inambulabam domi ut olim candidatus. grata haec et magna mihique nondum laboriosa ex illa uetere militia. 6. Nonis Maiis in Ciliciam cogitabam. ibi cum Iunium mensem consumpsissem (atque utinam in pace! magnum enim bellum impendet a Parthis), Quintilem in reditu ponere. annuae enim mihi operae a- d- III Kal- Sextil- emerentur. Magna autem in spe sum mihi nihil temporis prorogatum iri. habebam acta urbana usque ad Nonas Martias; e quibus intellegebam Curionis nostri constantia omnia potius actum iri quam de prouinciis. ergo, ut spero, prope diem te uidebo. 7. uenio ad Brutum tuum, immo nostrum, sic enim mauis. equidem omnia feci quae potui aut in mea prouincia perficere aut in regno experiri. omni igitur modo egi cum rege et ago cotidie per litteras scilicet. ipsum enim triduum quadriduumue mecum habui turbulentis in rebus quibus eum liberaui. sed et tum praesens et postea creberrimis litteris non destiti rogare et petere mea causa; suadere et hortari sua- multum profeci sed quantum non plane, quia longe absum, scio. Salaminios autem (hos enim poteram coercere) adduxi ut totum nomen Scaptio uellent soluere sed centesimis ductis a proxima quidem syngrapha nec perpetuis sed renouatis quotannis. numerabantur nummi; noluit Scaptius. tu qui ais Brutum cupere aliquid perdere? Quaternas habebat in syngrapha. fieri non poterat nec, si posset, ego pati possem. audio omnino Scaptium paenitere. nam quod senatus consultum esse dicebat ut ius ex syngrapha diceretur, eo consilio factum est quod pecuniam Salaminii contra legem Gabiniam sumpserant. uetabat autem Auli lex ius dici de ita sumpta pecunia- decreuit igitur senatus ut ius diceretur ex ista syngrapha- nunc ista habet iuris idem quod ceterae, nihil praecipui. 8. haec a me ordine facta puto me Bruto probaturum, tibi nescio, Catoni certe probabo. sed iam ad te ipsum reuertor. ain tandem, Attice, laudator integritatis et elegantiae nostrae, ausus es hoc ex ore tuo— — inquit Ennius, ut equites Scaptio ad pecuniam cogendam darem me rogare? an tu si mecum esses qui scribis morderi te interdum quod non simul sis, paterere me id facere si uellem? 'non amplius' inquis 'quinquaginta-' Cum Spartaco minus multi primo fuerunt. quid tandem isti mali in tam tenera insula non fecissent? non fecissent autem? immo quid ante aduentum meum non fecerunt? inclusum in curia senatum habuerunt Salaminium ita multos dies ut interierint non nulli fame. erat enim praefactus Appi Scaptius et habebat turmas ab Appio. id me igitur tu cuius me hercule os mihi ante oculos solet uersari cum de aliquo officio ac laude cogito, tu me inquam rogas praefectus ut Scaptius sit? Alias hoc statueramus ut negotiatorem neminem idque Bruto probaueramus. habeat is turmas? cur potius quam cohortis? sumptu iam nepos euadit Scaptius. 9. 'uolunt' inquit 'principes.' scio; nam ad me Ephesum usque uenerunt flentesque equitum scelera et miserias suas detulerunt. itaque statim dedi litteras ut ex Cypro equites ante certam diem decederent, ob eamque causam tum ob ceteras Salaminii nos in caelum decretis suis sustulerunt. sed iam quid opus equitatu? soluunt enim Salaminii; nisi forte id uolumus armis efficere ut faenus quaternis centesimis ducant. et ego audebo legere umquam aut attingere eos libros quos tu dilaudas, si tale quid fecero? nimis inquam in isto Brutum amasti, dulcissime Attice, nos uereor ne parum. atque haec scripsi ego ad Brutum scripsisse te ad me. 10. cognosce nunc cetera. pro Appio nos hic omnia facimus honeste tamen sed plane libenter. nec enim ipsum odimus et Brutum amamus et Pompeius mirifice a me contendit quem me hercule plus plusque in dies diligo. C- Coelium quaestorem huc uenire audisti. nescio quid sit hominis. sed Pammenia illa mihi non placent. ego me spero Athenis fore mense Septembri. tuorum itinerum tempora scire sane uelim. euetheian Semproni Rufi cognoui ex epistula tua Corcyraea- quid quaeris? inuideo potentiae Vestori. cupiebam etiam nunc plura garrire sed lucet; urget turba, festinat Philogenes. ualebis igitur et ualere Piliam et Caeciliam nostram iubebis litteris et saluebis a meo Cicerone. [6,3] III. Scr- in Cilicia ante V K- Quint- a- 704 (50). CICERO ATTICO SAL. Etsi nil sane habebam noui quod post accidisset quam dedissem ad te Philogeni liberto tuo litteras, tamen cum Philotimum Romam remitterem, scribendum aliquid ad te fuit. ac primum illud quod me maxime angebat—non quo me aliquid iuuare posses; quippe; res enim est in manibus, tu autem abes longe gentium; g-polla g-d' g-en g-metaichmio g-notos g-kulindei g-kumat' g-eureiehs g-halos.— obrepit dies, ut uides (mihi enim a- d- III Kal- Sextil- de prouincia decedendum est), nec succeditur. quem relinquam qui prouinciae praesit? ratio quidem et opinio hominum postulat fratrem, primum quod uidetur esse honos, nemo igitur potior; deinde quod solum habeo praetorium. Pomptinus enim ex pacto et conuento (nam ea lege exierat) iam a me discesserat; quaestorem nemo dignum putat; etenim est 'leuis, libidinosus, tagax.' 2. de fratre autem primum illud est: persuaderi ei non posse arbitror; odit enim prouinciam, et hercule nihil odiosius, nihil molestius. deinde ut mihi nolit negare, quidnam mei sit offici? cum bellum esse in Syria magnum putetur, id uideatur in hanc prouinciam erupturum, hic praesidi nihil sit, sumptus annuus decretus sit, uideaturne aut pietatis esse meae fratrem relinquere aut diligentiae nugarum aliquid relinquere? Magna igitur, ut uides, sollicitudine adficior, magna inopia consili. quid quaeris? toto negotio nobis opus non fuit. quanto tua prouincia melior! decedes cum uoles, nisi forte iam decessisti; quem uidebitur praeficies Thesprotiae et Chaoniae. necdum tamen ego Quintum conueneram, ut iam, si id placeret, scirem possetne ab eo impetrari; nec tamen, si posset, quid uellem habebam. 3. hoc est igitur eius modi. reliqua plena adhuc et laudis et gratiae, digna iis libris quos dilaudas, conseruatae ciuitates, cumulate publicanis satis factum, offensus contumelia nemo, decreto iusto et seuero perpauci nec tamen quisquam ut queri audeat, res gestae dignae triumpho; de quo ipso nihil cupide agemus, sine tuo quidem consilio certe nihil. clausula est difficilis in tradenda prouincia- sed haec deus aliquis gubernabit. 4. de urbanis rebus scilicet plura tu scis; saepius et certiora audis; equidem doleo non me tuis litteris certiorem fieri. huc enim odiosa adferebantur de Curione, de Paulo; non quo ullum periculum uideam stante Pompeio uel etiam sedente, ualeat modo; sed me hercule Curionis et Pauli meorum familiarium uicem doleo. formam igitur mihi totius rei publicae, si iam es Romae aut cum eris, uelim mittas quae mihi obuiam ueniat ex qua me fingere possim et praemeditari quo animo accedam ad urbem. est enim quiddam aduenientem non esse peregrinum atque hospitem. et quod paene praeterii, Bruti tui causa, ut saepe ad te scripsi, feci omnia- Cyprii numerabant; sed Scaptius centesimis renouato in singulos annos faenore contentus non fuit. Ariobarzanes non in Pompeium prolixior per ipsum quam per me in Brutum. quem tamen ego praestare non poteram; erat enim rex perpauper aberamque ab eo ita longe ut nihil possem nisi litteris; quibus pugnare non destiti. summa haec est. pro ratione pecuniae liber alius est Brutus tractatus quam Pompeius. Bruto curata hoc anno talenta circiter C, Pompeio in sex mensibus promissa CC. iam in Appi negotio quantum tribuerim Bruto dici uix potest. quid est igitur quod laborem? amicos habet meras nugas, Matinium, Scaptium. qui quia non habuit a me turmas equitum quibus Cyprum uexaret, ut ante me fecerat, fortasse suscenset, aut quia praefectus non est, quod ego nemini tribui negotiatori, non C- Vennonio meo familiari, non tuo M- Laenio, et quod tibi Romae ostenderam me seruaturum; in quo perseueraui. sed quid poterit queri is qui auferre pecuniam cum posset noluit? aut Scaptius. qui in Cappadocia fuit, puto esse satis factum. is a me tribunatum cum accepisset quem ego ex Bruti litteris ei detulissem, postea scripsit ad me se uti nolle eo tribunatu. 6. Gauius est quidam cui cum praefecturam detulissem Bruti rogatu multa et dixit et fecit cum quadam mea contumelia, P- Clodi canis. is me nec proficiscentem Apameam prosecutus est nec, cum postea in castra uenisset atque inde discederet, num quid uellem rogauit et fuit aperte mihi nescio qua re non amicus. hunc ego si in praefectis habuissem, quem tu me hominem putares? qui, ut scis, potentissimorum hominum contumaciam numquam tulerim, ferrem huius adseculae? etsi hoc plus est quam ferre, tribuere etiam aliquid benefici et honoris. is igitur Gauius, cum Apameae me nuper uidisset Romam proficiscens, me ita appellauit